عبد الحي بن الضحاك بن محمود الجرديزي ( گرديزى )

248

تاريخ گرديزى ( زين الأخبار ) ( فارسى )

كه : « هر كه از فرزندان مهلب و تبار [ 1 ] ايشان بنزديك تو مانده‌اند ، همه را زينهار ده و بشام فرست . » و همه بدمشق آمدند بنزديك سليمان ، و شش سال آنجا بماندند ، تا آخر عهد وليد بن عبد الملك ، قتيبه بن مسلم كه والى ( 118 ) رى بود ، فرمودش بخراسان شود . قتيبه بن مسلم [ 2 ] قتيبه اندر سنه سبع و ثمانين بخراسان آمد از راه قومش ، پيش از آن ( از ) راه پارس و كرمان آمدندى . چون قتيبه به قومش رسيد ، عهد خويش طلب كرد نيافت ، كه به رى فراموش كرده [ 3 ] بود . كس فرستاد ، و از رى بياوردند . و مر يزيد ( بن ) المهلب را بخراسان بوستانى بود بس خرم . قتيبه آن بوستان را ويران ساخت و اشتر خانه كرد . پس مرزبانى او را پرسيد : كه چرا چنين كردى ؟ قتيبه گفت : پدر من اشتربان بود ، پدر يزيد بوستان بان ! . و اندر سنه سبع و ثمانين لشكر بكشيد و بروزگار او بيشتر از شهرهاى بخارا گشاده شد ، و كش و نخشب و سمرقند ، و گويند كه خوارزم و كابل و نساهم بروزگار او گشاده شده ، و از پس آن ، اندر سنه خمس و تسعين فرغانه بكشاد ، و اندران سال حجاج بمرد ، و اندر خزينهء او دويست و نوزده بار هزار هزار درم يافتند ، ولايت حجاج بيست سال بود .

--> [ ( 1 - ) ] اصل : شار ؟ ب : و ستاد ؟ [ ( 2 - ) ] اين عنوان در هر دو نسخه نيست . قتيبه بن مسلم بن عمرو باهلى امير فاتح عرب در عصر بنى اميه والى رى و خراسان بود ، و در ما وراء النهر تا مرزهاى چين فتوح او مشهور است ، و چون در عصر سليمان بن عبد الملك از دربار اموى سر پيچيد ، وكيع بن حسان تميمى او را در فرغانه در سنه 96 ه . بكشت ، سال تولدش سنه 49 ه . است ( الاعلام 6 ر 28 ) . [ ( 3 - ) ] هر دو : كرد بود ؟